Nhiều người học tiếng Anh từ cấp hai, qua đại học, đi làm vẫn tiếp tục học, đọc hiểu tài liệu khá tốt, nhưng khi cần nói thì lại ngập ngừng, nghe người nước ngoài nói thì không theo kịp. Vấn đề thường không nằm ở chỗ bạn học chưa đủ chăm, mà ở chỗ bạn đã học sai thứ cần luyện.
Dưới đây là 5 nguyên nhân thường gặp nhất, kèm cách sửa bạn có thể bắt đầu ngay.
1. Học để đọc và làm bài, không học để nói
Phần lớn thời gian học tiếng Anh ở trường dành cho ngữ pháp, đọc hiểu và làm bài trắc nghiệm. Đó là kỹ năng tiếp nhận. Nói là kỹ năng tạo ra, cần luyện riêng: miệng phải quen phát âm, não phải quen lấy câu ra nhanh. Bạn không thể giỏi bơi chỉ bằng cách đọc sách về bơi.
Cách sửa: mỗi ngày dành ít nhất 15 phút nói thành tiếng, kể cả khi chỉ nói một mình: đọc to, nhắc lại câu, tự mô tả việc mình đang làm bằng tiếng Anh.
2. Phát âm sai nên nghe cũng không ra
Điều ít người để ý: nghe kém thường bắt nguồn từ phát âm sai. Nếu trong đầu bạn đọc một từ khác với cách người bản xứ nói, khi nghe thật bạn sẽ không nhận ra từ đó. Những lỗi phổ biến của người Việt là bỏ âm cuối, đặt sai trọng âm, và đọc từng từ rời nhau trong khi người bản xứ nối âm cả câu.
Cách sửa: học lại nền tảng phát âm một cách có hệ thống: âm cuối, trọng âm từ, nối âm và ngữ điệu câu. Khi phát âm đúng, khả năng nghe cũng cải thiện theo.
3. Học từ vựng rời rạc thay vì học cả câu
Thuộc 3.000 từ nhưng khi nói vẫn phải ghép từng từ theo ngữ pháp trong đầu thì sẽ rất chậm. Người nói lưu loát dùng sẵn các cụm và mẫu câu quen thuộc, gần như không phải nghĩ.
Cách sửa: mỗi khi học từ mới, học luôn một câu hoàn chỉnh chứa từ đó và nói to câu ấy vài lần. Ưu tiên các mẫu câu dùng được ngay trong công việc và đời sống.
4. Sợ sai nên không dám nói
Tâm lý sợ nói sai, sợ bị đánh giá khiến nhiều người im lặng dù biết đủ để diễn đạt ý. Càng ít nói thì càng thiếu phản xạ, và càng thiếu phản xạ thì càng ngại nói.
Cách sửa: bắt đầu ở môi trường an toàn: tự ghi âm giọng mình rồi nghe lại, luyện cùng bạn bè, hoặc tham gia lớp nhỏ có hướng dẫn. Mục tiêu ban đầu là nói được ý, không phải nói hoàn hảo.
5. Học không có lộ trình
Hôm nay học một app, tuần sau xem video luyện nghe, tháng sau đăng ký lớp ngữ pháp. Học dàn trải khiến bạn bận rộn nhưng không tiến bộ rõ, rồi dễ bỏ cuộc.
Cách sửa: chọn một trọng tâm cho từng giai đoạn. Với người muốn giao tiếp, thứ tự hợp lý thường là: phát âm nền tảng, sau đó mẫu câu giao tiếp, sau đó luyện phản xạ nói.
Bắt đầu từ đâu?
Nếu chỉ chọn một việc để làm ngay, hãy bắt đầu với phát âm. Đây là nền móng cho cả nghe và nói, và thường cho thấy tiến bộ rõ nhất trong thời gian ngắn.
- Chọn một đoạn hội thoại ngắn có kèm audio.
- Nghe từng câu, dừng lại và nhắc lại đúng như người nói, cả âm cuối lẫn ngữ điệu (cách luyện này gọi là shadowing).
- Ghi âm giọng mình, so sánh với bản gốc, sửa từng điểm khác.
- Làm đều đặn 15 phút mỗi ngày trong 3 tuần trước khi đánh giá kết quả.
Nếu bạn muốn được hướng dẫn trực tiếp các bước này, hãy xem chuyên đề miễn phí "3 Bước để nói chuẩn tiếng Anh" trong mục sự kiện sắp tới bên dưới.
